Tijdstip van de dekking    

Inleiding 

De Tibetaanse mastiff teef wordt over het algemeen 1 x per loops, van andere rassen worden de teven eens in de zes maanden loops.

Tijdens deze loopsheid is de teef maar enkele dagen bereid zich te laten dekken en is ook maar enkele dagen vruchtbaar. Voor een fokker is het dus van essentieel belang om dit handjevol vruchtbare dagen van zijn teef te herkennen,  immers een gemiste dekking betekent een vertraging in het fokprogramma van een jaar.

Nu zal de loopsheid zelf niet gauw gemist worden, de teef verliest bloed en de vulva is opgezwollen en aantrekkelijk voor reuen. Echter het juiste dektijdstip bepalen is veel moeilijker, zeker als er geen (ervaren) dekreu in de buurt is, met een vrij zeldzaam ras als de Tibetaanse mastiff is dat natuurlijk heel moeilijk omdat er soms naar het buitenland uitgeweken moet worden. 

Progesteron bepaling 

Meestal is een teef dekrijp op de dertiende dag van de loopsheid, maar er zijn grote individuele verschillen.In de praktijk zien we teven die op de 9e dag al vruchtbaar zijn, maar uitschieters naar de 18e dag zijn ook geen uitzondering.

Gelukkig is het tegenwoordig mogelijk om via  een simpele bloedtest het ideale dektijdstip vast te stellen. Met deze test wordt het gehalte aan progesteron (zwangerschapshormoon) in het bloed bepaald. Op het moment dat de eisprong plaats vindt zien we een snelle stijging in het bloed van het progesteron gehalte en kan een betrouwbaar dekadvies gegeven worden. De resultaten van deze methode zijn goed, de drachtigheid percentage schommelt rond de 90% (drachtig en nest).

Andere methoden, zoals het maken van uitstrijkjes, of glucose bepalingen in vaginaal slijm geven wel een indruk of de teef loops is, maar zijn beslist niet betrouwbaar voor dektijd stipbepaling.   

Uitvoering 

De praktische uitvoering is simpel.Op de 7e-8e dag van de loopsheid wordt het eerste monster genomen. Is het progesteron nog laag dan moet de test 2 dagen later weer worden herhaald totdat een stijging is vastgesteld. Gemiddeld moet er per teef 2-3 maal bloed onderzocht worden. De kosten hiervan zijn ongeveer  Euro 30,- [2002] per bepaling ,exclusief het bloed afname kosten. 

Patiëntenkeuze 

In principe komen alle fokteven in aanmerking voor een dergelijke begeleiding,maar zeker als de teef al eens gemist heeft, de reu ver weg woont of er een KI gedaan moet worden, loont het de moeite om uw dierenarts te vragen u en uw teef op deze manier te begeleiden.

Vruchtbaarheidstoringen

auteur: Dr.Maarten Kappen

Bij onze rashonden worden we de laatste jaren in toenemende mate geconfronteerd met vruchtbaarheidsproblemen. De gouden regel bij de teef waarbij beweert wordt dat deze optimaal vruchtbaar is en het beste gedekt kan worden op moment dat het bloeden stopt, gaat in veel gevallen al niet meer op.

De periode tussen de loopsheden is ook sterk variabel; tussen de 3 en de 14 maanden is wel de spreiding die we hierin zien. Enerzijds zien we soms geen bloedverlies, en anderzijds in bepaalde gevallen wel tot 3 weken lang. De reu ontkomt er ook niet aan. Het aantal reuen dat niet of nauwelijks wil dekken neemt toe. Het al op relatief jonge leeftijd minder vruchtbaar of zelfs steriel worden van de reu is bij enige rassen bekend.

Dekking
Uit allerlei onderzoekingen komt naar voren dat veruit de belangrijkste reden voor onvruchtbaarheid is gelegen in het feit dat de teef niet op het juiste moment gedekt wordt. Het is overigens beter om te spreken over de juiste periode dan over het juiste moment. Doordat alle eitjes niet ineens vrijkomen maar in een tijdsbestek van ongeveer 48 uur, ieder eitje een delings- en rijpings tijd nodig heeft, en het sperma van de reu minimaal 3 dagen goed blijft in de teef na dekking, heeft de hond qua vruchtbaarheid nogal wat speelruimte. De vruchtbare periode kan dus wel een week of langer zijn. Om echter zo goed mogelijk te scoren beschouwen we deze periode wat korter. Het blijkt dat de optimale periode begint kort na het moment van de eisprong, na 2 dagen. De eisprong wordt simpelweg opgewekt door een piekafgifte vanuit de hersenen van een hormoon genaamd LH

(luteiniserend hormoon). Deze afgifte vindt in een tijdsbestek van 24 uur plaats en is in het bloed te meten. Idealiter zou je dit willen controleren en meten. Doordat het zo eenmalig en pieksgewijs optreedt en direct daarna weer tot zeer lage waarden daalt, moet je dus vaak bloed afnemen om hem niet te missen. Dat is praktisch niet haalbaar.

Vandaar dat momenteel een andere bepaling gebruikt wordt om de optimale periode te benaderen. Vlak voor en tijdens de eisprong begint er namelijk een geleidelijke stijging van de productie van het vrouwelijk geslachtshormoon progesteron door de eierstok. In de rustfase is deze tussen de 0 en 1 ng/ml en op het moment van de eisprong zo rond de 5 ng/ml. De optimale periode begint vanaf 10 ng/ml. We zien nogal wat variatie in de snelheid van stijging, je kunt dus het beste wachten met een dekking totdat je minimaal 10ng/ml hebt gevonden. Het beste is dan om de teef twee keer te laten dekken met een tot anderhalve dag tussenruimte. Hiermee vergroot je duidelijk de resultaten.

Ook zijn er in de handel verkrijgbare strookjes papier om de zuurgraad van de vagina te meten of het suikergehalte, welke ik beiden nog wel eens tegen kom in de praktijk. Dit is geen betrouwbare methode om ook maar iets te kunnen bepalen in relatie tot de vruchtbare periode. Anders ligt het bij het aanwezig zijn van een zoekreu. Sommige reuen zijn zeer selectief qua periode van dekking. Het kan mede een aanwijzing zijn, echter ook hier zijn uitzonderingen zodat dit niet altijd een betrouwbaar gegeven is.

Virus
Een groeiend probleem is het voorkomen van Herpes Canis infecties Dit is een virus dat met name via direct contact wordt overgebracht. Dus door snuffelen aan elkaar en uitvloeiing vanuit de vagina. Pups kunnen al in de baarmoeder worden besmet, vooral in het laatste gedeelte van de dracht. Maar ook via de luchtwegen kan het overgebracht worden, Herpes kan namelijk een onderdeel van het kennelhoest syndroom zijn. Ook door middel van een dekking kan het virus worden overgebracht. In de geslachtsorganen van de teef kan het virus zich ophouden en in tijden van verminderde weerstand vrijkomen. Het virus gedijt het beste enige graden onder de lichaamstemperatuur, vandaar de affiniteit voor slijmvliezen van neus, mond en vulva en voorhuid. Op shows, trainingen, in pensions, bij dekkingen en andere contactplaatsen kan deze infectie worden opgelopen. Door bloedonderzoek op antistoffen tegen dit virus kan worden aangetoond of de desbetreffende hond ooit geïnfecteerd is geweest. Het blijkt dat in kennels waar de honden antistoffen tegen het Herpes virus hebben er meer problemen zijn met de vruchtbaarheid. Dat kan zich uiten in het totaal niet drachtig worden, kleinere nesten, doodgeboren pups, of vroege sterfte na de geboorte (meestal in de eerste 3 weken).

Het probleem in de praktijk is dat je, behalve hygiënische maatregelen om de kans op contactinfecties te verkleinen, niets kunt doen. Vooral het scheiden van de teven die drachtig zijn en pas geworpen hebben van de rest van de kennel is van belang. Er is geen preventieve entingop de markt. Wellicht dat deze nog zal komen. Je ziet dan ook dat in een kennel besmet met het Herpes virus soms jarenlang ernstige vruchtbaarheidsproblemen zich voor kunnen doen. Heel frustrerend enerzijds omdat je het niet altijd direct kunt bewijzen, en anderzijds omdat de honden de infectie zelf moeten overwinnen.

Bacteriële infecties
Een andere groep oorzaken waar veel over geschreven en gesproken wordt is die van de bacteriële infecties. In de fokkerij meent men in het algemeen dat dit een belangrijk probleem is. Er worden veel bacteriekweken van het vaginaslijmvlies gemaakt, dus niet van de baarmoeder, er wordt veel behandeld, soms zelfs naar analogie van andere diersoorten gespoeld(?!). Sommigen zijn overtuigd dat dit een vast onderdeel van de normale patroon rond de dekking moet zijn. Ik denk niet dat dit bij de jonge, gezonde, normaal cyclische teef standaard dient te gebeuren, en we kunnen dit beperken tot de teven met herhaalde vruchtbaarheidsproblemen.

De bacteriën die gekweekt worden zijn allen van een type dat normaal in de vagina voorkomt. Deze zijn bij de gezonde hond met elkaar in een soort evenwicht. Als een van hen echter gaat overheersen dan kan dat een oorzaak van vruchtbaarheidsproblemen zijn. Aangegeven wordt dat beta-hemolytische streptokokken, stafylokokken, E. Coli, en Pasteurella Multocida de belangrijkste probleemveroorzakers kunnen zijn. In de Amerikaanse literatuur noemt men ook de lastig te kweken mycoplasmata. Deze laatste zouden in incidentele gevallen ook een rol kunnen spelen.

Wordt er een overheersende bacteriesoort gekweekt, dan wordt vervolgens bepaald welk antibioticum goed geschikt is om deze te bestrijden en wordt de teef hiermee voldoende lang behandeld. Dit betekent dat men een tablettenkuur geeft en niet (de vagina) gaat spoelen! De enige echte bacteriële dekinfectie is de Brucella Canis infectie. Dat wil zeggen dat dit een specifiek door dekking overgebrachte infectie is die onvruchtbaarheid en verwerpen kan veroorzaken. Deze komt officieel in Nederland niet voor, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Verenigde Staten, doch bij geïmporteerde honden moet men wel opletten! Hiervoor zijn ook bloedtesten beschikbaar.

Afwijkingen
Als laatste wil ik nog naar voren brengen dat er een serie al dan niet erfelijke en/of aangeboren anatomische afwijkingen zijn bij de teef, die veelal niet als jonge hond worden opgemerkt, maar wel op moment van dekking een rol kunnen spelen. Hiervan is een van de meest voorkomende de vaginavernauwing. Deze staat de natuurlijke dekking in de weg en kan een zekere erfelijke achtergrond hebben, zodat het fokken hiermee dient te worden afgeraden. Zo ook met het dubbel aangelegd zijn van baarmoedermond en zelfs gedeeltes van de vagina. Tweeslachtigheid in verschillende vormen zien we incidenteel bij bepaalde rassen.

met dank aan Dr.Maarten Kappen

KI staat voor kunstmatige inseminatie. 

In de Kynologische wereld is het bevruchten van de teef middels KI -nog- geen gemeengoed.

Alhoewel het bij een aantal rassen wel eerder regel is dan uitzondering.

Wat is de regelgeving omtrent KI in Nederland ?

Kunstmatige inseminatie kan plaatsvinden met vers, gekoeld of diepgevroren sperma.

Vers sperma geeft over het algemeen een hoog bevruchtingsresultaat.

Gekoeld en diepgevroren sperma is langer houdbaar en er kan derhalve over grote afstanden mee gereisd worden.

Diepgevroren sperma is minder succesvol in verband met het toegevoegde conserveringsmiddel.

Spermawinning vindt meestal plaats door handmatige  stimulatie van de penis van de reu.

Insemineren

Bij vers sperma van een goede kwaliteit is het niet nodig intra cervicaal te insemineren.

Bij gekoeld en/of diepgevroren sperma is het wenselijk dat wel te doen.

Dit is een techniek die deskundigheid vereist.

Wat zegt de Nederlandse overheid over KI.

De gezondheids- en welzijnswet voor dieren vermeldt geen eisen aan het insemineren van dieren.

De richtlijnen gelden ook voor het insemineren van honden.

De reden hiervoor is dat betrokken bedrijfstakken een groot (financieel) belang hebben bij inseminaties.

De overheid gaat er daarom van uit dat de bedrijfstakken er zelf op toezien dat inseminatoren de vereiste kennis en kunde hebben en hun kennis bijhouden door aan herhalings-en vervolgcursussen deel te nemen.

De Raad van Beheer op Kynologisch Gebied in Nederland

Het verzoek tot inschrijving in het Nederlands Hondenstamboek (NHSB) moet vergezeld gaan van een verklaring met onder andere de datum van sperma-afname en inseminatie.Ook een bevestiging van de dierenarts dat hij bedoelde teef heeft geïnsemineerd met sperma

Bij gekoeld en diepgevroren sperma moet de dierenarts bevestigen dat hij bedoeld sperma verzegeld aangeleverd kreeg in een ongeschonden verpakking.

Alhoewel KI in de kynologie nog geen hot thema is het te verwachten dat het insemineren van teven in de komende jaren zal toenemen.

Vooral omdat men het ras verbetert met reuen die vaak aan de andere kant van onze wereldbol vertoeven.Kan dit een uitkomst zijn.

Er schuilt echter ook een risico van KI  in dat ook honden die fysiek of psychisch niet in staat zijn zich op de natuurlijke manier voort te planten, nakomelingen kunnen krijgen.

Ik hoop dat de fokkers hier toch maar heel voorzichtig mee omgaan.

Verscheidene deskundigen zijn het er over eens dat een gebrek aan libido bij zowel reu als teef een defect is dat doorgegeven wordt aan nakomelingen.

De Nederlandse overheid laat op dit moment de regelgeving omtrent KI over aan de bedrijfstak.

In het geval van KI bij (ras)honden is de betreffende bedrijfstak de Raad van Beheer op Kynologisch Gebied in Nederland.

De Raad heeft in haar reglementen staan dat KI alleen gedaan mag worden door een dierenarts.Eisen omtrent die dierenarts zijn er echter niet.

De Raad van Beheer heeft geen machtsmiddelen ten aanzien van dierenartsen en de

Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD).

Puppysterfte

Het krijgen van een gezond en groot nest is niet iedereen gegeven. Niet alleen hebben een groot aantal fokkers te maken met puppies die om allerlei (onduidelijke en vaak nooit te achterhalen) redenen dood geboren worden, maar ook helaas vaak met puppies die ogenschijnlijk gezond geboren worden, maar alsnog overlijden.

Het Fading Puppy Syndroom (FPS) is zo'n, vaak mysterieuze, doodsoorzaak bij pasgeboren pups. We gebruiken het woordje "mysterieus" omdat veel fokkers het vaak niet de moeite vinden om uit te laten zoeken wat de doodsoorzaak is geweest. Dit omdat een post-mortem onderzoek niet bepaald goedkoop is en het is ook vaak ondoenlijk de exacte doods-oorzaak vast te stellen bij hele kleine puppies. Dus alle kosten en moeite leveren al te vaak niets op.

Onderzoek heeft echter wel uitgewezen dat van alle puppies die levend ter wereld komen, ongeveer 28% hiervan sterft gedurende de eerste week en nog eens 10% in de tweede week.

• De voornaamste oorzaken zijn puppy sterfte zijn:

- doodliggen door de teef; te voorkomen door de teef met haar pups voldoende ruimte te geven (dus ruime werpkist) en te zorgen dat er rondom een buis of balkje geplaatst is waar de pups naartoe kunnen "vluchten". Uiteraard speelt rust ook een belangrijke rol; meer hierover verder op deze pagina.

- te koud liggen van de pup(s); te voorkomen door te zorgen voor voldoende verwarming zowel in de kist als daarbuiten. Geen tocht, vocht of koude trek over de vloer. Het beste is er voor te zorgen dat de bodem van de kist goed is verwarmd en dan het liefst maar voor de helft, zodat de moeder niet ook verplicht is op zo'n warme ondergrond te liggen als zij haar pups verzorgt. Het gebruik van zogenaamde "biggen-lampen" vinden wij niet zo'n goed idee, want de hitte van deze lampen droogt de lucht erg uit en daardoor ook de pups.

- onvoldoende melkopname; elke dag de pups wegen voorkomt dat ze uitdrogen of onvoldoende voedingsstoffen binnen krijgen zonder dat je het als fokker in de gaten hebt. Heb je geen idee wat je pups normaal zouden moeten groeien, vraag het dan aan een collega fokker van hetzelfde ras. Groeien de pups onvoldoende en/of dreigen ze uit te drogen dan ben je er als fokker op tijd bij om in te grijpen, als je dagelijks hun gewicht bijhoudt.

- het Fading Puppy Syndrome (FPS)

FPS is geen ziekte, maar een verzamelnaam voor allerei aandoeningen die in ongeveer 80% van de gevallen de oorzaak is van puppy sterfte. FPS komt bij alle rassen voor, maar bij het ene ras soms meer dan bij de ander. Dit omdat bepaalde rassen meer aangeboren afwijkingen hebben en sommige rassen meer gevoelig zijn voor infectieziekten.

De oorzaken van FPS worden onderdeeld in:

• Niet infectieuze oorzaken:

a) Aangeboren afwijkingen

gespleten gehemelte, gesloten anus, vernauwing van de slokdarm, onderontwikkelde organen, afwijkingen aan hart en bloedvaten, hemofilie, skeletafwijkingen,  zwakke pups

b) Ondervoeding en onvoldoende zorg in de kraamkamer

spreekt voor zich lijkt ons

• Infectieuze oorzaken

a) Virussen, zoals o.a.:

Distemper virus (Hondenziekte), Herpes virus,  HCC virus (Hepatitis Contagiosa Canis), Parvo virus

b) Bacteriën, zoals o.a.:

Brucellosis, Ecoli, Streptococcen, Staphylococcen, Bordetella, Salmonella, Campylobacter,  Pseudomonas, Proteus

Zoals al eerder gemeld, gaan veel puppies dood zonder dat er een doodsoorzaak bekend is of achteraf te verklaren valt.  In een enkel geval valt er wel iets aan te doen om te voorkomen dat pups sterven, denk maar aan de infectieuze oorzaken van FPS; te voorkomen door je honden allemaal goed en op tijd te laten inenten en vooral te zorgen dat de teef voldoende antistoffen heeft (dus vooral haar op tijd laten enten) zodat zij de eerste 24 tot 48 uur voldoende antistoffen kan geven aan haar pups via haar colostrum (biestmelk). Daarnaast zorgen dat er natuurlijk geen "kraamvisite" komt die niet of onvoldoende is ingeënt.

Wij zijn altijd verbaasd te horen dat pups in de woonkamer worden geboren en dat de teef tussen alle rumoer en visite door haar pups moet verzorgen. Wat ons betreft heeft z'n moeke, zo-wie-zo de eerste 14 dagen rust nodig en bescherming, zodat zij zonder stress haar kinders kan zogen en verzorgen. Gestresste teven die uit alle macht proberen hun pups te beschermen of tegen nieuwsgierige blikken af te schermen lopen meer risico een pup te pletten (dood-liggen) dan een teef die relaxed is, zich veilig voelt en  apart wordt gehouden van alle dagelijkse beslommeringen.

Ben je er van overtuigt dat je alles hebt gedaan wat binnen je mogelijkheid lag om een aantal redenen van puppy sterfte te voorkomen en je hebt toch uiteindelijk zo'n klein hoopje in je hand liggen die echt niet wil, dan vinden wij dat je je er dan maar bij neer moet leggen. Kwel het beestje (en vaak ook de moeder) niet langer en laat het rustig inslapen. Al te vaak horen wij van fokkers die vechtend en tobbend een pup kunstmatig in leven hebben weten te houden en achteraf blijkt dat het beestje toch een aangeboren afwijking heeft.  Je had jezelf en de eventuele nieuwe eigenaren een hoop verdriet, teleurstelling en soms ook ruzies (!!) kunnen besparen.

We wensen alle fokkers een gezond nest toe en dat we allemaal mogen genieten van die kleine sabbelende, smakkende en klikkende geluidjes die we horen als moeder en pups tevreden in hun werpkist liggen... 

Let wel even op schrikkeljaren.  Tel er dan een dag bij..........

Web theme graphics, courtesy of: Crystal Cloud Graphics Copyright 1997-2006