|
Auteur: Drs C.D. van
Zuilen
Heupdysplasie
(HD) is een aandoening, waarbij er teveel speling aanwezig
is in het heupgewricht, waardoor een misvorming van het
heupgewricht kan ontstaan. Heupdysplasie komt niet alleen
voor bij honden maar ook bij mensen en katten. Honden
met heupdysplasie behoren vooral tot de grotere en middelgrote
hondenrassen, In het merendeel van de gevallen (93%)
zijn beide heupen aangetast. maar HD komt ook wel eens
voor aan slechts één heupgewricht. Bij
mensen is heupdysplasie een aangeboren ziekte, hetgeen
betekent dat een baby reeds bij de geboorte afwijkende
heupgewrichten heeft. Dit in tegenstelling tot de hondenpup
die geboren wordt met 'normale heupen'.
HD is bij
de hond een erfelijke maar geen aangeboren ziekte, waar-bij
de afwijkingen aan de heupgewrichten zich in het eerste
levensjaar zullen ontwikkelen. Naast de erfelijke aanleg
die een hond kan hebben voor HD, is er ook een grote
omgevingsinvloed op het zich ontwikkelen van HD. Voorbeelden
van deze omgevingsfactoren zijn: (over)gewicht en bouw
van de hond, voeding (mineralen) en overmatige inspanning.
Omdat deze omgevingsfactoren een belangrijk onderdeel
vormen bij zowel het voorkomen als de behandeling van
HD zullen we hierop in dit artikel uitgebreid ingaan.
HET ONTSTAAN
VAN HD
Wanneer een pup geboren wordt, heeft deze normale
heupen, ongeacht of de hond een erfelijke aanleg heeft
voor HD of niet. Het heupgewricht is een kogelgewricht
. Het bestaat uit de kop van het dijbeen,
die kan draaien in de heupkom.
Het heupgewricht
is een kogelgewricht - A is de heupkom B is de kop
van het dijbeen Bij een normaal gezond heupgewicht zit
de kop stevig vast in de voldoende diepe heupkom. Het
heupgewdcht wordt omgeven door het gewrichtskapsel en
de daarin aanwezige gewrichtsvloeistof. Deze vloeistof
dient als smeermiddel en als voedingsbron voor het gewricht.
De stevige aansluiting van de kop in de heupkom zorgt
voor een normale ontwikkeling van het heupgewricht. Bij
de normale hond wordt de kop in de kom stevig op zijn
plaats gehouden door het gewrichtskapsel, de gewrichtsbanden
en de spieren van de achterhand. Bij de hond met aanleg
voor HD is er sprake van teveel speling in het gewricht,
waarbij het gewrichtskapsel en de banden onvoldoende
stevigheid en steun geven. De onvoldoende aansluiting
van de heupkop met de heupkom geeft bij de opgroeiende
hond na verloop van tijd aanleiding tot een afwijkende
groei en vorming van het heupgewricht. De misvorming
van het heupgewricht (ondiepe heupkom, afgevlakte kop)
veroorzaakt daarop weer meer speling, doordat de dijbeenkop
en de heupkom nog slechter in elkaar passen. Speling
in het heup-gewricht en/of het niet goed passen van de
kop in de kom, veroorzaakt ook overmatige slijtage van
het gewricht.
Heupdysplasie
= misvorming van het heupgewricht A ondiepe heupkom
- B afgevlakte kop v/h dijbeen
DE VERSCHIJNSELEN
VAN HD Vooraf is het belangrijk te onderkennen dat lang
niet alle honden met H D ook daadwerkelijk klachten
ontwikkelen! Er zijn veel honden waarvan de eigenaar
niet weet dat de hond behept is met H D en die nooit
verschijnselen van HD zullen vertonen. Hoeveel problemen
een hond met H D heeft, is afhankelijk van de ernst
van de gewrichtsveranderingen, de leeftijd van de hond,
de beweging die de hond krijgt en de individuele pijngevoeligheid
van de hond. De honden met HD zijn in te delen in
drie verschillende groepen:
1. Honden met HD zonder klachten;
2. Jonge honden (6 - 18 maanden) met HD en pijnklachten;
3. Volwassen honden met HD en pijnklachten.
Deze
groepen worden hier apart besproken, omdat de
behandeling verschillend is.
1. Honden met HD zonder
pijnklachten
Honden met heupdysplasie zonder pijnklachten
hebben geen behandeling nodig. Wél is het verstandig om honden
waarvan bekend is dat zij HD hebben, niet te zwaar te
belasten. Honden met HD kunnen uitstekend functioneren
als huis-hond, maar zware belasting zoals bij de africhting
vergroot de kans op pijnklachten. Ook is het beter deze
honden niet te zwaar te laten worden, omdat het overgewicht
de sterk veranderde heupen extra belast.
2. Jonge honden
met HD (6 - 18 maanden) en pijnklachten
Jonge honden
met HD kunnen vanaf de leeftijd van 6 maanden geleidelijk
aan verschillende symptomen laten zien zoals moeitijk
opstaan, heupwiegend lopen, liever niet willen rennen
en duidelijke pijn in de achterhand bij het traplopen.
Soms zijn de verschijnselen subtieler en lijkt de hond
te rustig voor zijn leeftijd (minder speels). De pijnklachten
worden dan veroorzaakt doordat de heupkoppen tijdens
het bewegen niet voldoende in de heupkom blijven zitten.
Wanneer een jonge hond kreupel loopt of bovengenoemde
verschijnselen vertoont, is het verstandig de dierenarts
te Laten controleren of de heupen 'te los' zitten.
3.
Volwassen honden met HD en pijn
De kreupelheid bij deze
honden met pijnklachten ontstaat doordat de misvormde
heupen door de jaren heen steeds meer gewrichtsslijtage
hebben opgelopen. Deze gewrichtsslijtage noemen we ook
wel arthrose. De kreupelheid is soms slechts aan één
been maar meestal aan beide achterbenen. Deze honden
kunnen verschijnselen vertonen van ochtendstijfheid en/of
startkreupelheid. De hond komt 's ochtends moeilijk uit
de mand, maar na een langere of kortere periode van bewegen
lijkt de hond 'er doorheen' te lopen. Tijdens perioden
van wachten of stilstand in een wandeling lijkt de hond
liever te gaan zitten dan te staan en komt dan bij het
opstaan moeilijk overeind. Ook kan de hond minder enthousiast
zijn om te speten met een bal of kan hij achterblijven
tijdens het uitlaten. Bij deze categorie patienten zitten
de heupen vaak niet meer Los, omdat er door de gewricht
slijtage nieuw bot (botwoekeringen) rond het gewricht
werd gevormd en het gewrichtskapsel door de irritatie
verdikt is. Deze botwoekeringen zijn goed zichtbaar op
een röntgenfoto van de hond. Aan de hand hiervan
kan de mate van arthrose worden vastgesteld.
HOE KOM
JE ERACHTER DAT EEN HOND HEUPDYSPLASIE HEEFT?
Geen van
de hiervoor genoemde verschijnselen zijn specifiek
voor H D. Om met zekerheid vast te stellen dat een
hond last heeft van HD en niet van een andere ziekte
moeten er röntgenfoto's gemaakt worden van de heupgewdchten.
Hierdoor kunnen misvormingen van de heupgewrichten worden
waargenomen en kan de ernst hiervan worden geïnventariseerd.
Alhoewel er niet altijd een duidelijke relatie is tussen
de ernst van de misvormingen op de röntgenfoto en
de pijnklachten van de hond, zijn de foto's belangrijk
voor het bevestigen van de diagnose en het bepalen van
de noodzakelijke of (nog) mogelijke behandeling.
BEHANDELING
VAN HD
Er bestaat geen medicijn waarmee H D te genezen
is. Wel zijn er behandelingen (conservatieve en/of
chirurgische behandeling) en medicijnen waarmee verergering
wordt voorkomen of pijnklachten worden verminderd.
De conservatieve behandeling (= niet operatief is
bruikbaar bij honden met milde symptomen of bij honden
die voor het eerst symptomen van kreupelheid vertonen.
De behandeling kan bestaan uit aangepaste beweging
(rust of juist training), aangepaste voeding en eventueel
ontstekingsremmers. Het doel van een chirurgische
behandeling kan de vermindering van pijn zijn, de
terugkeer naar een zo normaal mogelijk gebruik van
het aangetaste gewrichten het voorkomen van arthrose
bij dejonge hond met een 'losse heup'. Er zijn meerdere
operatietechnieken mogelijk. Röntgenfoto heupgewricht heupen
zonder aanwijzingen voor HD Enkele van deze operatietechnieken
zijn:
1.het
kantelen van de heupkom over de heupkop.
Hierdoor ontstaat
er een betere aansluiting. Deze operatie wordt uitgevoerd
bij jonge honden (ouder dan 8 maanden) met losse heupen
zonder vormverandering.
2. het weghalen van een spier
in de lies.
Hiermee
wordt bij veranderde heupgewrichten voorkomen
dat de kop in de kom wordt getrokken. Deze operatie
wordt uitgevoerd bij honden waarbij deze spier
is aangespannen en die misvormde heupen hebben.
3. het weghalen van de heupkop.
Dit gebeurt meestal
niet bij grote honden omdat herstel niet zo goed
is als bij kleine, lichtere honden. 4. het plaatsen
van een kunstheup. Dit gebeurt veelal bij honden
met zeer pijnlijke heupgewrichten die ernstig
misvormd zijn.Of een operatie dan wel een conservatieve
behandeling voor een hond het beste is, moet
beoordeeld worden door een ervaren of gespecialiseerde
orthopedische dierenarts. Onderstaande foto Fig.4 >> Röntgenfoto
heupgewricht met ernstige HD -Er is duidelijk
sprake van misvorming van de gewrichten, ondiepeheupkommen
en afgevlakte dijbeenkoppen
HET VOORKOMEN VAN
HD
Het gezegde 'voorkomen is beter dan genezen'
gaat zeker op voor HD, daar deze ziekte nooit
geheel te
genezen is. Het voorkomen van HD kan
op twee manieren:
1. het voorkomen van HD bij
de individuele hond door de omgevingsomstandigheden
voor de jonge opgroeiende hond te optimaliseren;
2. het voorkomen van HD bij jonge honden
van een bepaald ras door het controleren
van fokdieren op HD. 1. De omgevingsfactoren
Bij de gemiddelde jonge hond vindt 80% van
de skeletontwikkeling in de eerste 6 maanden
plaats. Met name de eerste 60 levensdagen
van de pup zijn zeer belangrijk in de ontwikkeling
van het gewrichtskapsel en de banden die
nodig zijn voor de ondersteuning van het
gewricht. In de eerste 6 levensmaanden kan
de ontwikkeling van HD tot een minimum beperkt
worden door het voor-komen van overbelasting
van de banden en het gewrichtskapsel. Doe
het daarom in deze periode kalm aan met de
pup! Zoals reeds eerder ge-noemd geeft een
goede bespiering van de achterhand ook extra
stevigheid aan de verbinding tussen de heupkop
en heupkom. Echter, het trainen van de spieren
van de achterhand kan beter uitgesteld worden
tot een leeftijd van 9-11 maanden, wanneer
het bekken geheel is uitgegroeid. Naast
beweging speelt ook de voeding een duidelijke
rol bij de ontwikkeling van HD. Uit onderzoek
is gebleken, dat het optreden en de ernst
van HD kan worden verminderd door de groeisnelheid
van puppies te beperken middels vermindering
van de voedselopname. Ook de verstrekking
van teveel kalk en vitaminen lijkt een ongunstige
invloed te hebben op het ziek~ teproces en
geeft bovendien kans op andere orthopedische
problemen. Het advies is dan ook om een commercieel
hondenvoer (zonder bijvoegingen van kalk
of vitaminen) te verstrekken. Wil men zetfbereide
voeders geven, dan dienen deze door de dierenarts
goed op hun samenstelling te worden gecontroleerd!
2. Controle van fokdieren op HD Binnen de
verschillende rasverenigingen is in de reglementen
opgenomen aan welke eisen fokdieren moeten
voldoen om in aanmerking te komen voor een
stamboom. Het is aanbevelingswaardig om alleen
te fokken met HD-vrije honden om zo de kans
op HD bij het nageslacht zo klein mogelijk
te maken. Wanneer u overweegt een pup aan
te schaffen, kunt u bij de desbetreffende
rasvereniging informatie opvragen over de
fokreglementen ten aanzien van H D. Een nauwkeurige
controle van honden zonder uitwendige klachten is
alleen mogelijk met behulp van röntgenfoto's.
De röntgenfoto's van de heupen worden
bij de dierenarts gemaakt, en dan ter beoordeling
opgestuurd naar de H D commissie van de W.K.
Hirschfeld Stichting. De beoordeling door
de H D commissie van de HD-status van een
patiënt,
en dus de codes van de HD-beoordeling van
de voorouders, wordt op de stamboom van de
nakomeling weergegeven. Uiteindelijk stellen
de rasverenigingen zelf vast, welke foktechnische
maatregelen worden genomen ter bestrijding
van H D. Door goede fokkerij is de frequentie
en de ernst van het vóórkomen
van HD al bij veel rassen teruggedrongen.
Toch zal iedere fokker en nieuwe eigenaar
waakzaam moeten blijven. Voor veel honden
is HD tenslotte een vervelende en pijnlijke
aandoening.
Aanbevolen
naslagwerken
1. Folder Heupdysplasie bij de hond.
Tekst van de Commissie voor Heup-dysplasie-onderzoek
bij de hond. Uitgegeven door de Koninklijke Neder-landse
Maatschappij voor Dier-geneeskunde. (Nederlands)
2. Lanting Fl. Canine hip dysplasia and other
orthopedic problems. Alpine Publications,Inc.
Colorado, 1981. (Engels)
3. Ficus HJ, Loeffler
K, Schneider-Haiss M en Stur I. Hoftgelenksdysplasie
bei hunden. Ferdinand Enke Verlag, Stuttgart, 1990. (Duits)
BRON: INFO PERIODIEK ‘SPILERS
PETFOODS" 04/97
Terug
naar boven
|
